← Бүх мэдээКибер аюулгүй байдлын мэргэжилтэн: үл үзэгдэх хамгаалагч
Таны иргэний бүртгэл, гэр бүлийн тань банкны данс, сургуулийн дүн бүгд e-Mongolia болон цахим системүүдэд байна. Тэдгээрийг хэн ч хулгайлахгүй байх баталгаа нь хэн нэгний ажил юм.
Ямар ажил вэ?
Банк, харилцаа холбоо, төрийн системийг халдлагаас хамгаална. Системд хууль бусаар нэвтрэх оролдлогыг хянах, өөрөө эвдэж үзэх замаар хамгаалалтыг шалгах, ямар нэг зүйл нэвтэрвэл хариу арга хэмжээг удирдах нь тэдний үүрэг юм.
Монголд яагаад хэрэгтэй вэ?
2025 оны 1-р сард хиймэл оюун, дата, дронтой хамт мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын хамгийн хомс мэргэжлээр нэрлэгдсэн байна. Салбарт нийтдээ 27,000 гаруй мэргэжилтэн дутагдаж байна. Монголын кибер аюулгүй байдлын чадавхийг 2025 оны 2-р сард Оксфордын их сургуулийн Дэлхийн кибер аюулгүй байдлын чадавхийн төв албан ёсоор үнэлсэн ажээ.
Хомсдол нь цалинд ч харагддаг. Төрийн судалгаагаар ажил олгогчид сард 3 сая төгрөг санал болгоод ч мэргэшсэн хүн олж чадаагүй аж. e-Mongolia төрийн ихэнх үйлчилгээг онлайн болгосон тул иргэдийн хувийн мэдээлэл, татвар, банкны мэдээлэл бүгд хамгаалалт шаардлагатай системд байна.
Хаана ажилладаг вэ?
Монголбанк, арилжааны банкууд, Мобиком, Юнител, Скайтел, үндэсний CERT, төрийн цахим байгууллагууд, финтек компаниуд, уул уурхайн компаниудын мэдээллийн технологийн багт ажилладаг.
Ямар хичээл чухал вэ?
Мэдээллийн технологи, математик, англи хэл (энэ чиглэлийн ихэнх материал англиар байдаг), физик.
Хаана сурах вэ?
ШУТИС, МУИС — компьютерийн ухаан, мэдээллийн аюулгүй байдал. ШУТИС сүүлийн 5 жилд хиймэл оюун, дата, дрон, кибер аюулгүй байдал, программ хангамжийн чиглэлээр 5 шинэ хөтөлбөр нээсэн бөгөөд анхны төгсөгчид нь аль хэдийн гарсан байна.
Эхний 3 алхам
1. Англи хэл, мэдээллийн технологидоо анхаараарай.
2. TryHackMe, HackTheBox зэрэг үнэгүй платформ дээр хуулийн хүрээнд дадлага хийгээрэй. Монголын ажил олгогчид харуулж чадах ур чадварыг үнэлдэг.
3. Банк эсвэл харилцаа холбооны компанийн аюулгүй байдлын дадлагад ороорой. Тэд гэрчилгээнээс илүү бодит чадварыг хардаг.
Цалин
Мэдээллийн технологийн салбарын дундаж цалин 2024 онд сард 3.6 сая төгрөг байсан. Аюулгүй байдлын мэргэжилтнүүд энэ салбарын дотроо дээд түвшинд цалинждаг байна.
Яагаад хэн ч мэддэггүй вэ?
Нүдэнд харагддаггүй ажил юм. Кибер аюулгүй байдлын мэргэжилтэнтэй хэн ч уулздаггүй — ямар нэг зүйл буруу болох үед л тэдний тухай сонсдог.
Эх сурвалж: МОНЦАМЭ (2025); Оксфордын их сургууль, GCSCC (2025); Цахим хөгжлийн яам, МХХТ салбарын хүний нөөцийн судалгаа (2022); Zangia цалингийн судалгаа 2024.