← Бүх мэдээГеотехникийн инженер: уурхайн доорх чулууг "уншдаг" хүн
Таны толгой дээр 1,300 метр зузаан чулуу байна гэж төсөөлөөд үз дээ. Тэр чулуу унахгүй байгаагийн шалтгаан бол нэг л хүний хийсэн тооцоо юм.
Ямар ажил вэ?
Геотехникийн инженер чулуулаг, хөрс яг хэр бат бөх вэ гэдгийг шалгадаг. Дараа нь тэр мэдээлэл дээрээ үндэслээд хонгил, ил уурхайн хана, хаягдлын овоолго нурахгүй байх бэхэлгээг зохион бүтээдэг байна. Хамгийн гол нь, "өнөөдөр энэ хэсэгт хүн орж ажиллаж болох уу?" гэдгийг шийддэг хүн нь энэ.
Монголд яагаад хэрэгтэй вэ?
Монголын хамгийн том уурхай Оюу Толгой одоо газар доорх уурхай болсон. 2028–2036 онд жилд 500 мянга орчим тонн зэс гаргахаар төлөвлөж байгаа. Газрын гүнд ажиллана гэдэг нь бүх зүйл чулуулгийн тооцооноос шалтгаална гэсэн үг.
Гэтэл 2021 он хүртэл Монголд энэ мэргэжлийг заадаг ганц ч хөтөлбөр байгаагүй аж. Rio Tinto, Оюу Толгой хоёр 2025 он хүртэл ШУТИС-д 2.75 сая ам.доллар, дээр нь чулуулгийн лаборатори байгуулахад 300 мянган доллар оруулж байж энэ хөтөлбөрийг нээлгэсэн байна. Энэ бол Монголын түүхэн дэх хувийн хэвшлээс боловсролд оруулсан хамгийн том хөрөнгө оруулалт юм. Анхны элсэлтээр ердөө 25 оюутан авсан ажээ.
Гадаадын компани сая сая доллар төлж байж Монголд бий болгосон мэргэжил гэдэг нь л хэр хэрэгтэйг нь хэлж байгаа юм.
Хаана ажилладаг вэ?
Оюу Толгой, Эрдэнэт, Таван толгойн уурхайнууд, Энержи Ресурс, хонгил болон далан барьдаг гэрээт компаниуд, олон улсын уул уурхайн зөвлөх компаниудад ажилладаг.
Ямар хичээл чухал вэ?
Физик, математик, газарзүй, техник зураг.
Хаана сурах вэ?
ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн сургууль. Геотехникийн инженерийн бакалаврын хөтөлбөр 2021 онд нээгдсэн бөгөөд олон улсын судалгааны төвтэй хамтран ажилладаг. Цаашид магистрын хөтөлбөр нээхээр төлөвлөж байгаа.
Эхний 3 алхам
1. 10–12-р ангидаа физик, математикаа нухацтай сураарай. Энэ мэргэжлийн суурь нь энэ хоёр.
2. ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн сургуульд материалаа өгөхдөө геотехникийн хөтөлбөрийн талаар тусгайлан асуугаарай. Хөтөлбөр жижиг, бараг сурталчилдаггүй.
3. Зуны дадлагад ороорой. Оюу Толгой, Эрдэнэт хоёулаа оюутан дадлагажуулдаг.
Цалин
Уул уурхайн салбарын дундаж цалин 2024 оны 4-р улиралд сард 5.4 сая төгрөг байсан байна. Энэ нь улсын дунджаас 2 дахин өндөр байна (Энэ бол салбарын дундаж юм. Яг геотехникийн инженерийн цалин тусдаа гараагүй).
Яагаад хэн ч мэддэггүй вэ?
Хөтөлбөр нь дөнгөж 5 жилийн настай, жилд 25 орчим оюутан авдаг. Сургуулийн мэргэжил сонголтын аль ч материалд энэ мэргэжлийн нэр гардаггүй.
Эх сурвалж: ШУТИС (2021); Азийн хөгжлийн банк, Монголын чухал ашигт малтмалын зах зээлийн үнэлгээ (2026); Үндэсний статистикийн хороо (2024).