← Бүх мэдээХүүхдээ мэргэжил сонгоход хэрхэн туслах вэ? (Эцэг эхчүүдэд)
Олон гэр бүлд хүүхдийн мэргэжлийг хүүхэд ганцаараа биш, эцэг эх, ах эгч, хамаатан садантайгаа хамт шийддэг. Тэгэхээр зөв мэдээлэл хүүхдээс гадна танд ч бас хэрэгтэй юм.
Өнөөдрийн хөдөлмөрийн зах зээл ямар байна вэ?
Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны 2021 оны судалгаагаар даатгал, өгөгдлийн шинжээчийн 1,945 ажлын байр байхад эдгээр мэргэжлээр ердөө 167 хүн төгсөж байжээ. Нэг төгсөгчид 12 орчим ажлын байр ногдож байгаа юм. Харин нягтлан бодогч, эдийн засагч, англи хэлний багш зэрэг бидний сайн мэдэх мэргэжлүүд илүүдэлтэй гарсан байна.
Ажлын байр хаана байгаа нь ч чухал. Яамны тооцоогоор 2026 онд нээгдэх 82,600 ажлын байрны 80.7 хувь нь Улаанбаатарт байна.
Нэр хүнд биш, эрэлтийг хараарай
Бидний "сайн мэргэжил" гэж сонсож өссөн мэргэжлүүд өнөөдөр хүнээр дүүрсэн байж болно. Харин Монголд хамгийн их хэрэгтэй байгаа мэргэжлүүдийн нэр танд танил биш байх магадлалтай — маркшейдер, актуарч, гидрогеологич гэх мэт.
Мөн их сургууль бол цорын ганц зам биш юм. Эрэлт ихтэй 100 мэргэжлийн 35 хувь нь МСҮТ, политехник коллежийн боловсрол шаарддаг ажээ. Эдгээр замаар хүүхэд тань эрт ажиллаж, цалин авангаа цааш суралцах боломжтой.
Зардлын тухай
Хөдөөний гэр бүлийн хувьд хамгийн том саад нь ихэвчлэн мөнгө байдаг. Олон улсын боловсролын судалгаанд ч санхүүг их, дээд боловсрол эзэмшихэд тулгардаг хамгийн том саад гэж дүгнэсэн бөгөөд ялангуяа Улаанбаатарт сурахаар ирдэг хөдөөний сурагчдад хүнд тусдаг гэнэ.
Гэхдээ боломжууд бий. МСҮТ-ийн зам богино, хямд байдаг. Зарим мэргэжлийн ажлын байр аймгийн төв, Говь, хилийн бүсэд байдаг тул хүүхэд тань гэрээсээ хол явахгүйгээр ажиллах боломжтой. Дата шинжилгээ, газрын зураглал зэрэг чиглэлийн анхны ур чадварыг үнэгүй программ, онлайн хичээлээр гэрээсээ эхлэн сурч болно.
Хүүхэддээ туслах 5 арга
1. "Ямар мэргэжил сонгох вэ?" биш, "Юу хийх дуртай вэ?" гэж асуугаарай. Тоо бодох, гадаа ажиллах, юм засах, хүмүүстэй харилцах — хариулт нь мэргэжлийн нэрээс илүү их зүйлийг хэлдэг.
2. Ажлын нэрийг биш, өдөр тутмын ажлыг нь хамт судлаарай. Тухайн хүн өглөөнөөс орой хүртэл юу хийдэг вэ гэдгийг хамтдаа уншиж, ярилцаарай.
3. Тухайн ажлыг хийдэг хүнтэй уулзуулаарай. Хамаатан, танил, нутгийн уурхай, боомт, үйлдвэрт ажилладаг хүнтэй нэг удаа ярилцах нь олон зөвлөгөөнөөс илүү үр дүнтэй байдаг.
4. Математик, байгалийн ухааны хичээлийг эрт орхиулахгүй байгаарай. Хүн дутагдалтай мэргэжлүүдийн ихэнхэд эдгээр хичээл шаардлагатай бөгөөд хамгийн олон хаалгыг нээлттэй үлдээдэг.
5. Шийдвэрийг хамтдаа гаргаарай. Хүүхдийнхээ сонирхол, зах зээлийн эрэлт хоёрыг зэрэгцүүлэн харах нь хамгийн сайн сонголт руу хөтөлдөг.
Хүн дутагдаж байгаа ч олон хүний сонсоогүй 12 мэргэжлийн танилцуулгыг Suljee-ийн сайтаас хүүхэдтэйгээ хамт уншаарай.
Эх сурвалж: Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам, Хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлтийн барометр (2021 оны судалгаа, shuud.mn; 2026 оны тооцоо); World Education News and Reviews, Education in Mongolia (2022).